Honderd keer honderd
In de laatste honderd dagen van 2010 (van 23 september tot 31 december) publiceerde ik elke dag een stukje van precies honderd woorden over een dierbaar album. Het doel was niet te vertellen waarom een album goed is, maar waarom het voor mij persoonlijk een bijzonder album is. Dat werd soms een jeugdherinnering, soms een anekdote, soms de beschrijving van een specifiek gevoel – en vaak iets tussen die dingen in.
Uitgeverij De Arbeiderspers maakte er in 2011 een e-book van. Dat kun je hier downloaden. De Spotify-playlist vind je hier.
Death Cab For Cutie – Plans
If I could open my mouthWide enough for a marching band to march out
They would make your name sing
And bend through alleys and bounce off all the buildings
Ik weet nog dat ik net begonnen was in Utrecht. Een andere stad, een andere studie, nieuwe vrienden, een tas met dromen en een grote toren in het midden. Na de eerste week stond ik op perron vijf van dat grote station, op het punt weer terug te gaan naar wat toen nog thuis was. Ik koos een album dat me warm was aanbevolen door een van mijn nieuwe vrienden. Plans. Die had ik genoeg, plannen. Om hier te gaan wonen en goed te worden en mijn hart te zoeken, maar op perron vijf was alleen dat album al voldoende.
Midlake – The Courage Of Others
I used to feel things around me stirAnd hear the sounds of creatures upon the Earth
Grateful for all I received
Through the winter cold and spring
Op de eerste dag van 2010, de eerste ochtend, zat ik naast haar in de trein naar huis. Vermoeid na een dag die langer was geweest dan iedere andere dag in het voorbije jaar. Ik haalde oordopjes uit de binnenzak van mijn winterjas en gaf er een aan haar. ‘Hier moet je naar luisteren’, zei ik, over de soundtrack van mijn winter van 2009. Die kiezelharde winter, toen er zo’n vier maanden lang sneeuw lag. Ze pakte het dopje aan, deed het in haar oor en luisterde. ‘Mooi’, zei ze, maar toen lag ik al te slapen op haar schouder.
The National – Sad Songs For Dirty Lovers
And every time you’re driving homeWay outside your safety zone
Wherever you will ever be
You’re never getting rid of me
Maak het gezellig, maak er de dag van zoals jullie die hebben afgesproken, winkel, wandel, drink chocolademelk, beoordeel de kleren die ze past, maak grapjes, onderdruk de impuls om haar hand te pakken. Breek niet. Eet een broodje kruidenkaas bij de La Place, kijk naar buiten, praat en luister. Breek niet. Breek pas in de trein naar huis, wanneer ze uit het zicht verdwijnt, een steeds kleiner meisje op een steeds kleiner station en wanneer ze net denkt ‘zie je, nog steeds samen leuke dingen doen, dat kan best’, tot ze uit beeld verdwijnt en er alleen nog muziek is.
Jeff Buckley – Grace
This is our last goodbyeI hate to feel the love between us die
But it’s over
Just hear this and then I’ll go
Jeff Buckley stond in het water en verdronk, zomaar. Hij liet zijn debuutalbum achter, dat nog een stukje beter werd omdat het zijn enige bleek. Misschien was dat de enige manier om een debuutalbum als Grace nóg beter maken. Dat doe je niet door een opvolger te schrijven, dat doe je niet door er interviews over te geven of ermee te touren. Dat doe je door, wanneer niemand kijkt, te worden gegrepen door de onderstroom van de Mississippi en eenzaam te verdrinken. Zo maakte hij van die tien liedjes een testament van spijt en tranen, geschreven met een hemelse stem.
Radiohead – The Bends
Rows of houses, all bearing down on meI can feel their blue hands touching me
All these things into position
All these things we’ll one day swallow whole
Toen ik nog in de winkel werkte, zochten mensen naar muziek door te zingen. Zo deed een vrouw dat, enigszins terughoudend, fa-haaading out, en toen, als ze toch bezig was en de schaamte net zo goed van zich af kon gooien, agaaaain. Een uithaal, een moment van kwetsbaarheid, een roep om hulp. ‘Dat is Radiohead’, zei ik, en pakte het doosje uit een van de rekken. Ik draaide het om en toonde haar het nummer. ‘Hier, de laatste.’ Ze glunderde. In een klein stationswinkeltje haar ziel en zaligheid op een blauwe toonbank leggen, dat was niet voor niets geweest.
Elbow – Cast Of Thousands
A simple trinket locked away
I choose my final scene today
Switching off with you
Mijn blik op het plafond en dan naar rechts, naar het gordijn voor het kleine raam, met dat motief waar ik altijd iets in probeer te ontdekken. Of de vormpjes in elkaar passen, waar ze elkaar herhalen. Je vertelt, in kleine woorden die naar buiten komen zonder dat ze zeker weten of het eind van hun zin gehaald wordt. Misschien slaap je al. Misschien sterven de laat opgebleven geluiden van voorbijrijdende auto’s en ronkende fietslampen. Ik vermoed dat je slaapt, ik hoor het aan je ademhaling. Ik vraag het en je antwoordt. ‘Ja, ik ben er nog’. Gelukkig. Ik ook.
Loney Dear – Dear John
And summers turned so fastLike everything I knew
And friends they passed me by
All the ones I used to know
Tijdens de zomers zat ik in het zand met een pakje limonade. Kartonnen doosjes met felle kleuren en een rietje. Als het bijna op was maakte ik een slurpend geluid om de laatste druppels te pakken te krijgen. Daarna begon ik te graven. Door het zachte, lichte zand, richting het hardere, donkere dat daaronder lag. Een half tunneltje naar rechts, dan er tegenover eentje naar links. Ik hoopte dat, voordat de pakjes drinken op waren en mijn ouders besloten weer naar huis te fietsen, mijn handen elkaar tegenkwamen, elkaar aanraakten, in het midden van mijn tunnel. Dan had ik gewonnen.
Spinvis – Dagen Van Gras, Dagen Van Stro
De dag is nog jongZe trilt in de zon
Ik tel de echo’s in het trappenhuis
Ik hoor iemand zingen
Bij ‘echo’s in het trappenhuis’ denk ik altijd aan de vervallen flats in een zijstraat van die waar ik in opgroeide. Die straat was langer en had hoger oplopende huisnummers dan de onze. De flats hadden slechts vier verdiepingen. Bij het verstoppertje spelen kon je er naar binnen vluchten, door de zware, donkergroene deur met het getralied glas. Binnen was het altijd nacht. Donkere, betonnen traptredes. Brievenbussen met Nee/Nee-stickers en oude huis-aan-huis-bladen. Ik ben er nooit een bewoner tegengekomen en ik ben er nooit gevonden. Het was een uitstekende plek om je verborgen te houden en echo’s te tellen.
M83 – Before The Dawn Heals Us
(Instrumentaal)Het was wat overdreven, dat weet ik ook wel. Maar het werkte altijd: vlak voordat de trein het station van Utrecht binnenreed ‘Lower Your Eyelids To Die With The Sun’ van M83 opzetten en dan hopen dat de uitbarsting, die hemelse drums op precies één minuut, binnenkwamen als je bovenaan de roltrap was, alsof het licht van de stationshal je binnenhaalde als een ontvoerde op een buitenaards schip. Beam me up, Utrecht. Alsof je langzaam, zonder te bewegen, tussen koffers en jassen en bellende reizigers, omhoog zweefde richting de zon – maar dan was het de Burger King.
Nick Drake – Pink Moon
Don’t be shy you learn to flyAnd see the sun when day is done
If only you see
Als ik ziek was, lustte ik alleen fruit uit blik. Stukjes peer, ananas en mango. Als we het niet in huis hadden, fietste mijn moeder ervoor naar de winkel. Ik lag dan op de bank in de woonkamer, onder het dekbed dat ik boven van mijn eigen bed had gesleurd, en ik wachtte tot ze terugkwam. Dan hoorde ik de sleutel in het slot, de deur opengaan, hoe ze haar voeten veegde. Meteen vroeg ze hoe ik me nu voelde. Ik had Nick Drake opgezet en vroeg haar wat ze ervan vond. ‘Mooi rustig’, zei ze dan. ‘Niet te luid’.