alledaagse dingen

Hans Breukhoven

Hoe vaak zag ik Hans Breukhoven in mijn tijd bij Free Record Shop? Er zijn in elk geval drie momenten die mijn geheugen me nu toestaan. Eén keer was op het traditionele jaarfeest, op een locatie ergens in Nederland, waar alle medewerkers (we heetten ‘samenwerkers’ in het Free-lexicon) met bussen naartoe gereden werden. Er was gratis eten en drinken, er traden artiesten op. Er werd niet beknibbeld. Hans en Vanessa waren er ook.

Een andere keer was bij de opening van een nieuw filiaal, aan de Laat in het centrum van Alkmaar. Begin 2004. Hij was er altijd bij als een nieuwe winkel de deuren opende, en dan wilde hij de eerste klant zijn. Dus hij kocht iets, betaalde met een twintigje en schreef er iets op. ‘Wat een mooie winkel is het geworden’, zoiets. ‘Veel succes, liefs Hans’. Dat briefje hing jarenlang ingelijst in de achterruimte.

De stroom viel eens uit op heel station Haarlem, terwijl ik daar in de FRS-kiosk stond. Dit was ruim een jaar voordat ik naar het Alkmaarse filiaal ging, schat ik. Alles donker. De stereo deed het nog wel, dus ik draaide Mag het licht uit van De Dijk op repeat. Het was een heel rare ochtend. Na een uurtje sprong alles weer aan – en dat was het moment dat Hans zomaar het winkeltje binnen kwam lopen. Het moet puur toeval geweest zijn, dat kan niet anders, maar het heeft altijd een beetje gevoeld alsof ik aan een vreemd soort stresstest was onderworpen door mijn eerste baas.

Het leven en de jaren denderden eroverheen. Ik ging andere dingen doen. De Free Record Shop ging failliet. Cd’s verkochten niet meer. Hans Breukhoven kreeg alvleesklierkanker.

In een Facebook-groep voor mensen die ‘ooit bij de Free gewerkt hebben’ liet hij in maart nog een bericht achter. Hij richtte zich tot zijn “lieve ex-samenwerkers”. Velen van hen hadden hem na het nieuws over zijn ziekte een kaartje gestuurd. Dat deed hem goed. Hij schreef: “Ik denk dat ook juist door al de aandacht ik de kracht heb om dit ‘klote’ gevecht te strijden met de 100% positieve overtuiging dat ik zal genezen”.

Dat deed me denken aan de winkels. Want als iets de aanmoedigingen vanuit het hoofdkantoor in Capelle aan den IJssel kenmerkte, de dagelijkse updates en de gestencilde nieuwsbrieven, dan was dat het: het kán, het gaat ons lukken, schouders eronder, overal liggen kansen. Dat werk.

Hij schreef in maart ook: “Ik heb alle statistieken al verslagen, want had eigenlijk allang dood moeten zijn, maar nee hoor, ik blijf doorgaan en zodra ik genezen ben geven we weer een ouderwets FREE feest.”

Hans Breukhoven overleed vandaag, 20 januari 2017, na een gevecht met alvleesklierkanker. Over mijn tijd bij Free Record Shop schreef ik al eens dit verhaal.

Standaard
muziek

The Beatles

Toen ik aan het begin van deze eeuw bij de Free Record Shop in Alkmaar werkte, keek ik uit naar de dagen voor Kerst. Dat waren heerlijke dagen om te werken; de drukte trok me mee en gaf me energie, het was heerlijk om twee gesprekken tegelijk aan de gang te houden, ondertussen iets af te rekenen en direct daarna even met een klant mee te lopen om te laten zien waar de Lord of the Rings-films stonden. Klanten waren in een goed humeur en begrepen het als ze niet direct aan de beurt waren.
Bovendien zijn dat de jaren geworden waarin ik Kerst en The Beatles met elkaar ging associëren. Dat was dankzij de filiaalmanager, die het elk jaar zo deed: in die dagen voor Kerst, vond hij, zet je gewoon de hele dag The Beatles op. Ten eerste omdat het te druk is om pakweg elk uur iets nieuws uit te zoeken om in de winkel te draaien. Dus gewoon de verzamelaars 1962-1966 en 1967-1970 op repeat. Ten tweede, en dat was het belangrijkste, omdat iedereen het graag hoort. In andere winkels deden zoete Kerstliedjes de ruiten bijna barsten, maar wij, als muziekwinkel, moesten smaak tonen en tegelijkertijd prettig wegluisteren en iets herkenbaars hebben. The Beatles zijn voor veel mensen nostalgie, en Kerst is een tijd van nostalgie. Het werkte, want we zagen klanten zachtjes meezingen als ze binnenkwamen.
Sinds vandaag zijn The Beatles te luisteren op Spotify (en alle andere streamingdiensten). Daardoor moest ik denken aan die dagen in de winkel, omdat ze er weer zijn, ongelimiteerd beschikbaar, de hele dag. En net als toen net op tijd voor Kerst.

Standaard
muziek

Toen de Free Record Shop er nog toe deed

FRS_next
Op een zaterdag in februari 2004 sloot ik ’s middags voor het laatst de deuren van de Free Record Shop op het station in Haarlem. Eerst had ik de blauwe bakken met cd’s, die we altijd tegen de muren van de stationshal zetten, naar binnen gereden. De lege doosjes (want de schijfjes zelf stonden in de kast achter de balie) rammelden door het rek en dat echode door de hal.

Binnen telde ik de dagomzet na. Geen kassaverschil. Er rolde een lange bon met alle totalen uit de printer. Die deed ik in een envelop met het adres van het hoofdkantoor erop. Ik deed de muziek uit, zette het alarm aan, stapte naar buiten en drukte toen de dikke, hoge, houten deuren achter me dicht. Lees verder

Standaard
Honderd keer honderd
Beautiful_freakHard to look the other way
While the world passes me by
And everyone is trying to bum me out

Ik werkte een tijd bij de outletstore van de Free Record Shop, de Bravo. Op de plastic tasjes zat in de ‘o’ van Bravo een breed lachende smilie. Bravo geeft het bijna kado, stond ernaast. We hadden cd’s en dvd’s, twee voor vijftien, maar ook rommel in alle soorten en maten, op pallets. Er waren dagen dat we over de hele dag een omzet van tachtig euro draaiden. De mooiste dagen waren die waarop grote kartonnen dozen binnenkwamen met alle cd’s waarvan het hoesje was kwijtgeraakt in andere filialen. Zo kwam ik aan Beautiful Freak, zonder doosje, voor één euro.

Eels – Beautiful Freak

Aside
Honderd keer honderd
67-APenny Lane
Is in my ears and in my eyes
There beneath the blue suburban skies

De dag voor kerst was de drukste van het jaar. Dan was het lastig mezelf door de smalle paadjes van onze winkel te wurmen, tussen alle klanten door. Allemaal klampten ze je aan in hun zoektocht naar het juiste cadeautje. Ze vroegen – van een klein briefje voorlezend – waar ze Lord Of The Rings konden vinden, of welk album van André Rieu nu de nieuwste was. Wat we draaiden, was een lastige keuze. Kerstliedjes waren te afgezaagd, want we waren tenslotte wel een muziekwinkel. The Beatles dus, het rode of het blauwe album. Ik hoorde het liefst de blauwe.

The Beatles – 1967-1970

Aside
Honderd keer honderd
eb3dbf3fI come back here
From time to time
I shelter here some days

We hadden een nieuwe actie bij de Free Record Shop. Hij heette Try Before You Buy. Tegenwoordig is dat het credo waar veel muziekwebsites met illegale downloads zich achter verschuilen, maar toen hield het in dat je een album kon kopen en vond je het niet goed, dan bracht je hem binnen twee weken terug. Een van de eerste albums die aan de actie meedeed was het debuutalbum van Elbow. In die twee weken kwam er niemand mee terug. Had iemand dat wel gedaan, dan had ik verbaasd gereageerd. Dan had ik misschien gezegd ‘dan luister je niet goed.’

Elbow – Asleep In The Back

Aside
Honderd keer honderd
Radiohead.bends.albumartRows of houses, all bearing down on me
I can feel their blue hands touching me
All these things into position
All these things we’ll one day swallow whole

Toen ik nog in de winkel werkte, zochten mensen naar muziek door te zingen. Zo deed een vrouw dat, enigszins terughoudend, fa-haaading out, en toen, als ze toch bezig was en de schaamte net zo goed van zich af kon gooien, agaaaain. Een uithaal, een moment van kwetsbaarheid, een roep om hulp. ‘Dat is Radiohead’, zei ik, en pakte het doosje uit een van de rekken. Ik draaide het om en toonde haar het nummer. ‘Hier, de laatste.’ Ze glunderde. In een klein stationswinkeltje haar ziel en zaligheid op een blauwe toonbank leggen, dat was niet voor niets geweest.

Radiohead – The Bends

Aside
Honderd keer honderd
Damien_Rice_O_album_coverAnd so it is
Just like you said it would be
Life goes easy on me
Most of the time

Ik zat op de balie van de Free Record Shop, een filiaal ergens in Haarlem. Ik viel daar in en werkte voor het eerst samen met de jongen die daar winkelmanager was. Na sluitingstijd lieten we elkaar muziek horen. Hij liet me kennis maken met Godspeed You! Black Emperor. Vernietigende postrock, muziek voor bij de apocalypse. Ik zette O van Damien Rice op en zei dat het mijn favoriete album was. ‘Hoe lang ken je dit al?’, vroeg hij, en ik zei ‘sinds vanmiddag, toen ik hier naartoe reed.’ Daarna luisterden we naar ‘Delicate’ en ‘The Blower’s Daughter’.

Damien Rice – O

Aside
Honderd keer honderd
johan-perg_packshot_lowHere the sky becomes your wildest dream
Breathe the air, print the colours in your eyes
Here the rain is like an endless dream
Paint it red, ‘till the clouds will disappear

Er was een meisje. Ze liep de winkel in op een vrijdagmiddag en begon te kletsen. Duizend verschillende kleuren in haar haren en kleding. Ze was het soort meisje uit films, onwaarschijnlijk open en sympathiek, zo veel dat ik begon te vermoeden dat ze mijn vertrouwen wilde winnen om daarna de kassa leeg te plunderen. Dat probeerde ze niet. Ze praatte en vroeg en praatte nog meer en tot station Beverwijk zat ze tegenover me in de trein naar huis. De volgende dag ging ik naar Johan in Patronaat. Ik stond op het balkon en ze speelden ‘Here’ als toegift.

Johan – Pergola

Aside
Honderd keer honderd
illinoiseAnd in my best behavior
I am really just like him
Look beneath the floor boards
For the secrets I have hid

Illinoise was het eerste album dat ik wilde horen maar niet kon vinden in de Free Record Shop. Ik zocht ernaar in onze winkel en probeerde het album te bestellen via het systeem. Niets. Probeerde alle mogelijke spel- en typefouten. Nog steeds niets. Ik vond Illinoise wel op internet. Vlak voor de eerste keer luisteren verwachtte ik iets ontoegankelijks te horen, iets dat om goede redenen niet in de grootste Nederlandse cd-zaak mocht liggen. Dat was niet zo, het was bloedmooi. Ik besefte dat de winkel niet langer mijn allesomvattende muziekwalhalla was. Er was meer, er was nóg een hemel.

Sufjan Stevens – Come On Feel The Illinoise

Aside